ورزش

روایت های مختلف از دلیل مرگ اسطوره کشتی ایران/ معمای مرگ “تختی” حل شد؟

روزهای بروجرد- بیش از ۵۰ سال از مرگ غلامرضا تختی مرد افسانه ورزش ایران می‌گذرد با این حال هنوز نحوه مرگ او یک معماست. اخیرا اظهار نظری از سوی جمشید مشایخی باعث شده که بحث‌ها درباره مرگ تختی بالا بگیرد، ادعا‌هایی هم درباره زندگی خصوصی او مطرح شده است. در همین رابطه بابک تختی در گفت و گویی توضیحات مفصلی درباره زندگی و مرگ پدرش داده است. به گفته او غلامرضا تختی “خودکشی” کرده است و قتلی در کار نیست.

معمای مرگ
تختی در سن ۳۷ سالگی در هتل آتلانتیک از دنیا رفت

 

به گزارش فرارو، غلامرضا تختی در ۱۷ دی ۱۳۴۶ در اتاقش در هتل آتلانتیک تهران درگذشت. مرگ تختی از همان ابتدا بحث برانگیز شد. براساس اخبار منتشره در روزنامه‌های اطلاعات و کیهان ۱۸ دی ۱۳۴۶ غلامرضا تختی به خاطر وجود اختلافات خانوادگی با همسرش شهلا توکلی خودکشی کرده‌است. از انگیزه‌های ممکن برای خودکشی، مواردی، چون ناکامی‌هایش در مسابقات در پایان عمر ورزشی تختی نام برده می‌شود.

با این حال عده‌ای از همان ابتدا مرگ وی را مشکوک می‌دانستند. این عقیده که ساواک او را به دلیل محبوبیت زیاد و عدم وفاداری به نظام وقت ایران به قتل رسانده‌است، در بین مردم وجود داشت.

از طرف دیگر برخی روشنفکران همچون جلال آل احمد بر این دیدگاه تاکید داشتند. جلال آل‌احمد دربارهٔ مرگ او چنین نوشت: «از آن همه جماعت هیچ‌کس، حتی برای یک لحظه، به احتمال خودکشی فکر نمی‌کرد.» برخی معتقدند، تختی اگر خودکشی هم کرده باشد مسئولیت آن با حکومت شاه است که با فشار‌ها و تنگنا‌هایی که برایش به وجود آورد او را به این سمت سوق داد.

غلامرضا تختی چهره مردم داری بود که عقاید سیاسی و نزدیکی اش به جبهه ملی داشت. او یکی مصدقی تمام عیار بود.

جبهه ملی پس از درگذشت تختی در بیانیه‌ای مرگ او را خودکشی اعلام کرد.

معمای مرگ تختی از علاقمندان به مصدق و منتقدان پهلوی بود

دوستان تختی نیز دیدگاه مشابهی داشتند. «پرویز عرب» از دوستان تختی در این باره گفته است: «قرص آسپرین و تریاک را با هم مخلوط کرده بود و پس از ریختن در لیوان آب، آن را خورده بود. فجوری، رئیس پزشک قانونی وقت پس از معاینه تختی گفته بود بازوی راست تختی کبود بوده که دلیل آن هم این بود که او هنگام جان دادن با دندان بازوی خود را گاز گرفته بود.»

با این حال روایت قتل تختی توسط ساواک میان مردم خریدار بیشتری داشت. گویی کسی باور نداشت قهرمان و پهلوانی همچون تختی به زندگی خود پایان دهد. گفته می‌شد مدیر هتل آتلانتیک با ساواک همکاری کرده و اساسا این هتل برای قتل تختی طراحی شده و تونل‌های پشت آن قرارد ارد تا ماموران ساواک از طریق آن رفت و آمد کنند.

پس از انقلاب این روایت رسمیت هم یافت. در کتاب‌ها و آثار سینمایی ادعای غالب این بود که تختی به قتل رسیده است. حتی فیلمی به کارگردانی بهروز افخمی درباره او ساخته شد که این روایت را تائید می‌کند. با این حال همچنان روایت‌های دیگر هم مورد توجه بود. به این ترتیب پس از انقلاب همیشه از مرگ تختی به عنوان مرگی مشکوک یاد شده است.

اما اخیرا بحث‌های تازه‌ای در این باره در گرفته است. ماجرا از آنجا شروع شد که جمشید مشایخی بازیگر مشهور سینما در یک برنامه تلویزیونی علت مرگ تختی را با توجه به شناختی که از وی داشت خودکشی به دلیل اختلافات خانوادگی اعلام کرد.

او گفت: «جهان پهلوان تختی با زنی ازدواج کرد که از طبقه خودش نبود و همیشه او را در مجالس مختلف مسخره می‌کرد! لذا تختی اگر با او زندگی می‌کرد تختی نبود؛ اگر طلاق می‌داد هم تختی نبود؛ تنها اگر خودش را می‌کشت تختی بود.»

مشایخی با بیان خاطره‌ای از علی حاتمی گفت: «روزی علی حاتمی که می‌خواست داستان جهان پهلوان تختی را بسازد، گفتم تو نمی‌توانی بسازی. چون اکثریتی او را قبول نمی‌کنند. گفت: ۴۸ ساعت به من وقت بده. بعد برگشت گفت: تختی با دوبنده سیاه، با تختی با دوبنده سفید کشتی می‌گیرند. سیاه سفید را ضربه فنی می‌کند. بغلش کردم و ماچش کردم و گفتم این درسته. با صراحت معتقدم او خودکشی کرده است.»

این روایت از سوی خسرو معتضد کارشناس تاریخ هم تائید شد. او در گفت و گویی درباره سخنان مشایخی گفت: «درباره تختی به نظرم حق با جمشید مشایخی است. او درست گفته تختی خودکشی کرده است. لزومی ندارد او بحثی ایجاد کند. تختی خودکشی کرد. مشکلاتی هم در منزل داشت.»

او با بیان اینکه ” آقای تختی خودکشی کرد چون کاری نمی کرد”، افزود: «تختی هیچ کاری نمی کرد. به خانه آیت الله طالقانی می رفت ولی هیچ کاری نمی کرد. تختی مغضوب بود. شاه به مصدق حساسیت داشت که اشتباه هم بود. هر کسی وابسته به مصدق بود مورد غضب بی خود شاه قرار می گرفت.»

اما سخنان مشایخی با انتقادات زیادی روبه رو شد.

 

 

 

 

معمای مرگ شهلا توکلی، همسر تختی مدتی پس از مرگ او

پرویز پرستویی از برنامه تلویزیونی “اختیاریه” به خاطر این گفتگو انتقاد کرد و گفت که کاش مشایخی به سوال درباره تختی پاسخ نمی‌داد. در واکنشی دیگر، بهنوش طباطبایی که در فیلم توکلی نقش همسر تختی را بازی کرده هم از تلویزیون انتقاد کرد. او در متنی نوشت: «تلویزیون استادی مثل جمشید مشایخی را جلوی دوربین می‌نشاند و با سوءاستفاده از احساسات این مرد شریف او را ابزاری قرار می‌دهد تا هنوز بعد از سال‌ها از تختی فقط این را یادآور شود که او چرا از میان ما رفت… شرم نمی‌کنید از بازمانده‌های او؟ از بازماندگان همسرش شرم نمی‌کنید؟»

در فیلمی که به تازگی بهرام توکلی درباره تختی ساخته روایت خودکشی تختی مورد تائید قرار می‌گیرد.

اما در طرف دیگری بهروز افخمی سازنده اولین فیلمی که درباره تختی ساخته شد، اساسا خودکشی او را رد کرده است.

افخمی درباره سخنان مشایخی گفت: ««من خودم درباره تختی فیلم ساخته‌ام و صلاحیت بیشتری برای اظهار نظر درباره مرگ تختی دارم تا جمشید مشایخی و باید بگویم که صحبت‌های ایشان بی اعتبار است و اگر فرض را بر این بگیریم که تختی خودکشی کرده که قطعا این طور نیست و همه اشارات درباره اظهاراتی که درباره مرگ تختی است در فیلمی که من سال‌ها پیش ساختم وجود دارد را اکثرا دیده‌اند و اگر فرض را حتی بر خودکشی تختی بگیریم، هیچ کس تاکنون فرض آقای مشایخی درباره علت مرگ تختی را مطرح نکرده است و این اظهارات اصلا با عقل جور در نمیاد و مشایخی جزو یکی از اون میلیون‌ها نفر است که به خودش اجازه داده روایت خلاف انصاف را مطرح کند.»

او افزود: “انداختن علت مرگ تختی به زنی که حالا دیگر در دنیا نیست و دستش کوتاه است و نمی‌تواند از خودش دفاع کند، خوب نیست و بیشتر شبیه فیلم‌های هندی است و یا افسانه خودکشی را جایگزین روایت قبلی می‌کند، روایتی که قبل از انقلاب شایع بود که تختی به وسیله ساواک یا دستگاه حکومتی کشته شده است و حالا که یک عده می‌خواهند افسانه خودکشی را جایگزین کنند و روایت دوم که بر خودکشی تختی اصرار دارد را نمی‌توان منکر شد، اما نکته جالب اینکه برادران لیبرال شده ما خیلی خوشحال شدند که اسطوره شکنی در حال رخ دادن است.”

اما در نهایت همه این روایت‌ها چند روز پیش در گفت و گویی از سوی بابک تختی به چالش کشیده شد. تنها فرزند جهان پهلوان در این گفتگو مرگ تختی را ناشی از “خودکشی” دانست، اما نه به دلیل “اختلاف” با همسرش.

بابک تختی گفت که سال‌ها پیش برای بررسی موضوع به وزارت اطلاعات رفته و از آنجا به هتل آتلانتیک و با ساعد مالک هتل آتلانتیک صحبت کرده و نهایتا به این نتیجه رسیده که تختی خودکشی کرده است.

اوافزود: «وقتی من آقای ساعد مدیر هتل را دیدم و از مصیبت‌هایی شنیدم که به خاطر مرگ تختی در آن هتل رفت، مصاحبه‌ای با رادیو بی‌بی‌سی فارسی کردم و گفتم تختی خودکشی کرده و همه کسانی که تختی را دوست دارند به آقای ساعد یک عذرخواهی بدهکارند.»

او با بیان اینکه “تا قبل از انقلاب مادرم قاتل تختی بود و بعد از انقلاب آقای ساعد شد”، ادامه داد: «آقای ساعد خیلی ستم کشید. چند بار زندان رفت. رفت پیش مرحوم طالقانی و به ایشان گفت: اگر ما قاتل تختی هستیم یا ما را بکشید یا بگذارید زندگی خودمان را بکنیم.»

به گفته بابک تختی “دروغ شهیدسازی تختی را جلال آل‌احمد شروع کرد. او به دروغ گفت تختی را کشتند. این باعث و بانی بسیاری از اتفاقات غلط شد.”

پسر غلامرضا تختی در واکنش به ادعای جمشید مشایخی گفت: «آقای جمشید مشایخی می‌گوید تختی نمی‌توانست با زنش زندگی کند. اصلا این تختی نیست که شما می‌شناسید آقای مشایخی! اصلا تختی لات و لمپن نبود. زنش را دیده و می‌دانسته بی‌حجاب است. معیار‌ها و ارزش‌هایشان با شما تفاوت داشته است. تختی مگر مثل شما عقب مانده بود که نتواند از زنش طلاق بگیرد. منظور شما اختلاف نیست، منظور شما این است که شهلا به تختی خیانت کرده و تختی نمی‌توانست این را تحمل کند و خودش را کشت. این چه استدلال بیهوده و احمقانه‌ای است؟»

به گفته بابک تختی ” تختی را نکشتند. من تصور می‌کنم تختی رفته بود هتل به این امید که شاید یکی سراغش بیاید و نجاتش بدهد. وگرنه می‌توانست برود باغ خودش. تختی آگاهانه دست به این انتخاب زد. نمی‌توانست پیش‌بینی کند که ۱۱ سال بعد انقلاب خواهد شد و آقای ساعد دچار گرفتاری می‌شود وگرنه در هتل این کار را نمی‌کرد.”

او افزود: «تختی در آخر زندگی راهی برای مبادله عاشقانه با مردمش را نداشت. نه می‌توانست کشتی بگیرد، نه می‌توانست انقلاب کند، نه می‌توانست از مصدقش دفاع کند. هیچی برایش نمانده بود. این بزرگترین مانعی بود که از عهده حل کردنش برنیامد.»

معمای مرگ هتل آتلانتیک (اطلس) محل مرگ تختی
سرنوشت هتل آتلانتیک
اظهارات بابک تختی درباره معمای مرگ پدرش بازتاب وسیعی در رسانه‌ها داشت. به نوعی سخنان او را می‌توان پایان یک معمای تاریخی قلمداد کرد. اما از هتل آتلانتیک چه خبر؟ هتلی که تختی در آن از دنیا رفت و برای همیشه بحث برانگیز شد.
معمای مرگ
شکل و شمایل تازه هتل آتلانتیک
هتل آتلانتیک پس از انقلاب تغییر نام داد و حالا “هتل اطلس” نام دارد. این هتل در تقاطع خیابان طالقانی و سپهبد قرنی قرار دارد. چند سالی است نمای آلومنیومی وسنگ سفید آن را تغییر داده اند. گفته می‌شود اتاقی که تختی در از دنیا رفت هم برای همیشه بسته شده است. در هتل هیچ نشانی از تختی نیست.
معمای مرگ
عکسی از فضای داخلی یکی از اتاق‌های هتل
تگ ها

مقالات مشابه

19 thoughts on “روایت های مختلف از دلیل مرگ اسطوره کشتی ایران/ معمای مرگ “تختی” حل شد؟”

  1. من الان برای اولین بار موضوع احتمالی خیانت رو از زبان بابک تختی شنیدم…کاش درست و منطقی حرف بزنیم

  2. هیچ کسی نمیداند واقعیت چیست،حتی بابک پسرش یا خانوادش ،به شخص خیلی تحقیق کردم،ولی همش فرضیه هست.ولی بهتر است سکوت کنیم، از حرف پسرش،از جمشید مشایخی هیچکدام در آن لحظه در آنجا نبودند همه پس از مرگ او را بررسی کردن،هیچ نزدیکی هم در آون لحظه او را ندید چنین اتفاقی که بشود با اطمینان گفت فلان شد غلط است.

    1. شاید هم تختی نه خودکشی کرد و نه کشته شد،ظاهرا پزشکشون هم گفتن بر اثر فشار عصبی دچار سکته ی مغزی و در اصل همان مرگ طبیعی علت فوت بوده..
      به هر حال پسرشون هم گفتن چگونه مرگ تختی مهم نبود چگونه زیستن او مهم بود…زیرا تمام این کاوش ها علتش شخصیت این مرد هست و این شخصیت رو با زندگانی به دست اورد نه مرگ….

      1. من‌با‌تو‌هم‌عقیده‌هستم‌چراهتل‌واینکه‌صاحب‌هتل‌هم‌از‌این‌قائده‌مستسنی‌نیست‌‌بطور‌قطع‌در‌جریان‌کار‌بوده

    2. اگه‌تختی‌را‌کشته‌باشند‌ولی‌من‌میگویم‌این‌انتخاب‌خودش‌بوده‌کسی‌که‌چند‌روزی‌از‌خانه‌میزنه‌بیرون‌بعد‌جسدش‌درهتل‌پیدا‌میشود‌‌این‌بیشتر‌‌به‌یک‌قتل‌بابرنامه‌بوده‌واصلا‌اتفاقی‌نبوده‌دیگر‌خسته‌شده‌بوده‌قهرمان‌از‌همه‌چیز‌وهمه‌کس‌یعنی‌مسبب‌قتل‌تختی‌همه‌ما‌مردم‌شدیم

  3. زمان فوت جهان پهلوان تختی من کلاس نهم بودم وهمان روز اعلام داخل دبیرستان از دانش آموزان سال بالا شنیدم که توسط ساواک به قتل رسیده و همه ناراحت بودند

  4. اگر علت مرگ ایشان خودکشی بوده پس حفره ایجاد شده در سرشان را چگونه توجیح میکنید شاید نوشتن وصیت نامه و تعیین قیم برای پسرش و در کل آمادگی اش برای مرگ به این علت بوده که از طرف ساواک تهدید به مرگ شده بوده و به هتل رفته تا پسر چهار ماهه اش از این تهدیدها در امان باشد.
    پهلوانی با منش و اخلاق انسانی هرگز به خودکشی فکر نمیکند .

  5. دوستان و هموطنان تختی مرد بزرگی بود یادتان باشد بعد از فوت یه بزرگ مرد باید فقط آبروداری کرد. همین

  6. نکته مهم تختی ادم معتقد بود تمام دارایی هاش را به مردم بخشید … به مردم می اندیشید … خودکشی از ترس میاید … تختی نترس بود ازفقر وازحکومت نمیترسید … پس هر کاری کرده از ترس نبوده … اصلا یه نکته بسیار مهم تختی تو اون وضعیت بحران مالی چه طور میتونه هتل بره در حالی که تو خرج روزمره اش مانده ؟باید دقیق برسی شه … بعد تختی که انقد نکته سنج بود تبلیغ اصل نمیکرد بخاطر مردم .. فیلم بازی نمی کرد چون شاید مردم پول نداشته باشند فیلم او را ببینند…یعنی پیش بینی نمی کرد با مرگ مشکوکش مدیر هتل را گرفتار می کرد ؟ احتمال دارد دوستی به ترغیب ساواک ماده ای به تختی پیشنهاد کرده که او بخورد اگر نه تهدیدات دیگری به خانواده اش باید انجام شه ‌… تمام شک وابهام من فقط چرا هتل؟؟؟ فقط اون دنیا حقیقت مشخص میشه

  7. جمشید مشایخی وخسرومعتضد و بابک تختی و همه کارشناسان جرم شناسی اینقدر توجه ندارند که اگر غلامرضا تختی می خواست خودکشی کند اولاً مواد مسموم کننده قوی می خورد تا یکباره بمیرد نه اینکه تریاک وآسپرین باهم بخورد وبا زجر ودرد بمیرد ثانیاً وقتی کسی از رفتن تختی به هتل آتلانتیک خبرنداشته است مفهوم آن اینست که تختی توسط ساواک ربوده شده است ودلیل کارآگاهی آن اینست که اولین کسی که می گوید تختی خودکشی کرده ساواک است یعنی ساواک خواسته چیزی راپنهان کند واین را هراحمقی می فهمد چه برسدبه آدم سالم وعاقل وکامل ، دلیل دیگر گاز گرفتن بازوی راست هنگام مرگ است این هم صحنه سازی ساواک است که دستش را دردهانش فشرده تا او راخفه کند به این دلیل که انسان درحال مرگ هیچ آنقدر انرژی ندارد که دستش را تکان دهد یا گازبگیرد مگراینکه عفونت شدید ی داشته باشد وازشدت درد چنین کاری را کرده باشد آن هم یک ساعت قبل مرگ بنابراین تختی فقط وفقط توسط ساواک با رده گم کنی وبصورت نرم ترور شده است و درلحظه مرگ چون ضعف قلب حادث می شود سربطرف قلب افت پیدا می کند واگر گزیدن دست درست باشد باید روی دست چپ اتفاق می افتاد نه روی دست راست. بهرجهت یک کارآگاه حرفه ای فقط می فهمد که تختی با مسمومیت به اسم خوردن قهوه ( با آسپرین وتریاک) مسموم شده است و پسراو وهمه دوستانش که به اوتهمت خودکشی زدند باید درقیامت جوابگوی او ومردمانی باشند که ازتختی جزخوبی هیچ چیز ندیدند وکسی که یک عمرخوبی کرده چگونه ممکن است با تصورات احمقانه آخرین لحظه عمر رابا بدترین گناه یعنی خودکشی سپری کند. او که یک عمرگذشت می کرد قطعاً همه بدیهای خانواده اش رامی بخشید ، او حریف آسیب دیده را آسیب نمی زد برای کنار رفتن ازکشتی هم حرصی نمی خورد ولی اوکه محبوب همگان بود اگرقیام می کرد شاه را سرنگون می کرد و این چیزی نیست که ساواک ازآن بگذرد. اما اینکه چرا تختی مغزش کارنمی کرد که دعوت ساواک یا فرد بیگانه را اجابت می کند این دیگر به شرایط بد روحی تختی برمی گردد که درآن روز تمرکز نداشته وبراحتی دعوت راپذیرفته است.

  8. روایت های زیادی شده اما فقط خدا از حقیقت ماجرا با خبر هست ! واینکه پسرش هم شباهتی به جهان پهلوان تختی نداره و طبیعتا داره اختلافات رو پنهان میکنه اینو دیگه همه میدونند و خواهر تختی هم شاهد بد رفتاری های زن جهان پهلوان تختی بوده ! کاش تختی با فرد مناسب و در حد خودش ازدواج میکرد

  9. سلام در هر حال خدا رحمتش کند
    مسلما احتمال قتل این اسطوره بسیار بیشتر از احتمال خودکشی آن است

  10. سلام.واقعا باعث تاسفه که پسر تختی قتل پدرش رو این گونه ساده لوحانه خودکشی اعلام کنه.چگونه میشود باور کرد که کسی که در برابر زور حکومت شاه می ایسته و مقید به اصول اعتقادی هست خودکشی کنه اون هم در هتل و اینکه فکر نکنه مردم فردا در مورد خودکشی اش در هتل چه فکری می کنن .قطعا یا به زور و ربایش و وادار به خوردن چیزی او را به قتل رسانده اند و یا اینکه توسط شخص قابل اعتمادی به آنجا کشانده شده و بعد چیزی به او خورانده اند.چرا باید حکومت یک قهرمان جهانی را اینچنین تحت فشار قرار دهد.آیا تختی به این فکر نکرده بود که منش جوانمردی و کمک به مردم و دیندار بودن با خود کشی کردن اعتقاد مردم را با تمام کارهای گذشته و منشش با چه نا امیدی و تغییر دیدگاهی مواجهه خواهد کرد .شک نکنید که دلیل مرگ ایشان فقط قتل از طرف حکومت شاه بوده است.

  11. من هم فکر نمیکنم که خود کشی کرده باشه ولی ازطرفی وقتی قبلش می ره وسیعت نامه مینویسه آدم شک میکنه. نمیدونم خدا روحش شاد کنه من که خیلی به آقا تختی علاقه دارم

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این مطلب هم پیشنهاد میشود

Close
Close